رازداری در حقوق بانکی

شرایط عقد نکاح
1396-09-10
جرم سیاسی در حقوق ایران
1396-09-24

بانکداری به عنوان یک کسب و کار کلیدی در زندگی امروز مـا جایگـاه حساسـی یافته است. از مبادلات روزمره بیشتر شهروندان گرفته تا تأمین سـرمایه بـه شـیوه هـای پیچیده که کارآفرینان به آن اتکا می کنند و از گردش مالی در بازارها گرفته تا تبـادلات تجاری بین کشورها، همه در چرخه عملیات حرفه ای بانک ها تحقـق مـییابنـد. بـدیهی است این حجم عظیم و طیف گسترده مراجعه کننده به بانک، جلب اعتماد او را مـی طلبـد. بر بستر این اعتماد است که ارتباط های بلند مدت شکل گرفته و سیستم بانکداری گسترش پیدا میکند.

در دنیای بانکداران دو نو اسرار بانکی معرفی شده اسـت. اسـرار بـانکی بـه عنـوان اسرار حرفه ای که اطلاعاتی است که مطابق قانون یا عرف اهـل حرفـه ملـزم بـه حفـظ آن اسرار مشتریان خود است و اسرار بانکی در معنای آنچه قانون سوئیس مقرر داشته است و مطاب آن تحت هیچ عنوان، هیچ یک از اطلاعات مشتری افشا نمیشود. مورد اخیر بـرای پاره ای از افراد، به ویژه از نظر مالیاتی، جـذاب اسـت و موجـب جـذب سـرمایه هـای خـارجی میشود. اما بسیاری از کشورها به این روش واکنش نشان داده و آن گونه که خواهیم دیـد خواستار وضع استثنائاتی بر آن شده اند. آنچـه کـه بـه طـور معقـول از اسـرار بـانکی فهـم میشود و این مقاله بدان پرداخته، همان نگاه حرفه ای به اطلاعات بانکی است.
آنچه که در خصوص رازداری بانکی مهم است، ضرورت وجود یک رابطـه حقـوقی میان متعهد و متعهدٌله است که از نظر حقوقی موضوع را واجـد اعتبـار و دارای ضـمانت اجرا کند. کاملترین شکل آن به این صورت است که مشـتری بـا ارائـه کننـده خـدمات حرفه ای (قرارداد عدم افشا) منعقد کنـد. ایـن قـرارداد، پـیش شـرط حفاظـت از اسـرار مراجعان است و انعقاد آن به عنوان یک تکلیـف بـه دارنـده تحمیـل مـیشـود و نقـش حمایتی را ایفا میکند. اطلاعاتی که دارای ارزش اقتصادی هستند، نقـش یـک کـالای سـرمایه ای را ایفـا می کنند و جایگاهی مهم در سوددهی بنگـاه هـای تجـاری شـخص بـه خـود اختصـاص میدهند، اسرار تجاری نامیده می شوند. ایـن اسـرار سـبب تولیـد محصـولات یـا ارائـه خدماتی می شوند که مشتریان در ازای آن پول پرداخت میکننـد یـا بـه طریقـی دیگـر ممکن است سبب کاهش هزینه تولید یا عرضه شـوند. دادههـایی هماننـد اطلاعـاتی در خصوص محاسبات و اقدامات سودآور برای مشتری، اطلاعات قراردادهای کسـب و کـار، تدابیر تجاری و یا محصول جدیدی که بانک در طی عملیات استقراضی برای حمایـت از تولید از آنها مطلع شده است، (مال) بوده و در این دسته قرار میگیرند.

بخش مهم از اسرار بانکی مرتبط بـا زنـدگی خصوصـی و شخصـیت معنوی افراد است و شامل اطلاعات شخصی مشتریان میشود. بر اساس این، همـان گونه که نامه های خصوصی و مکالمات تلفنی و مخابرات اینترنتی افراد مصون از تعـرض است، صاحبان پارهای مشاغل مانند پزشکان، وکلای دادگستری، مددکاران و بانـک داران نیز مکلف به حفظ اسرار اشـخاص شـدهانـد. منظـور از دادههـای شخصـی مشخصـات، ممیزات و اطلاعات مربوط به یک شخص حقیقی یا حقوقی معین یا قابل تمایز است که موجب تمایز او از سایرین گردد. اطلاعاتی از قبیل شماره ملـی و شناسـنامهای شـخص، اقامتگاه، شماره تلفن، شماره حساب مشتریان و میزان موجودی آنها، تعداد حسابهـای موجود مشتری در بانک، آدرس ایمیل، رمز عبور اینترنتی حساب اشخاص و غیره، همـه اطلاعاتی است که در چرخه عملیات بانکداری در دسترس بانک قرار میگیرد.
بر خالف اسرار تجاری، اطلاعات شخصی افراد جزء دارایی او به حساب نخواهد آمـد و حمایـت از اطلاعات شخصی و هویتی او همانند، نـام و محـل سـکونت، مبتنـی بـر حقـوق اشخاص بر شخصیت آنها است و از این حیث که شخصیت انسان محترم و مورد حمایت است، این قبیل اطلاعات نیز مورد حمایت خواهد بود.
مـاده 16 طـرح اداره بانـکهـای دولتی که در سال 82 در کمیسیون اقتصادی مجلـس مطـرح شـد، افشـای حسـاب بانکی و اسرار و اطلاعات مشتریان بـه جـز مـواردی کـه مراجـع صـالح قضـایی تعیـین مینمایند را ممنوع دانسته و متخلف از آن را موجب پیگرد قانونی قرار داده است.

رازداری در حقوق بانکی